1. Giriş: Yeni düzenleme neden gündemde ve neyi değiştirecek?
Çocukların çevrimiçi ortamda siber zorbalık, istismar ve zararlı içeriklere maruz kalması ve bu durumun ruh sağlıkları üzerindeki olumsuz etkileri, sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırlamalarını son yıllarda dünya genelinde gündeme getirmiştir.
Türkiye’de 10 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik ile sosyal ağ sağlayıcılarının yaş doğrulama ve çocuklara yönelik hizmet sunma yükümlülükleri düzenlenmiştir. Yönetmelik, 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Yönetmelik temel olarak 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunulmaması, yaş doğrulama usulleri ve 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunulması konularını düzenlemektedir. Düzenlemenin uygulamada nasıl işleyeceği kadar, kullanıcıların kişisel verileri ve ifade özgürlüğü üzerindeki olası etkileri de önemlidir.
2. Yeni düzenlemenin kapsamı
2.1. 15 yaş altına getirilen sınırlama ve 15–18 yaş grubuna özgü hizmetler
Yönetmeliğin 5. maddesine göre 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ sağlayıcıları tarafından hizmet sunulmayacaktır. Yönetmeliğin 8. maddesinde ise 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunulmasına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.
Bu kapsamda çocuk hesaplarında yüksek düzeyde gizlilik ayarlarının varsayılan olarak uygulanması ve kişisel verilerin mümkün olan en az düzeyde işlenmesi öngörülmektedir. Ayrıca bu hesapların varsayılan olarak gizli olması, canlı yayın özelliğinin sunulmaması, mesajların yalnızca takip edilen hesaplardan alınabilmesi ve çocukların davranışlarına dayalı kişiselleştirilmiş reklam yapılmaması gibi kurallar getirilmiştir. Rehber ve kişi listelerinin senkronizasyonu ile çocuk hesaplarının diğer kullanıcılara önerilmesi sınırlandırılmıştır.
Bu kuralların amacı, çocukların çevrimiçi ortamda karşılaşabileceği riskleri azaltmak ve yaşlarına uygun bir sosyal ağ deneyimi sağlamaktır. Söz konusu tedbirlerin çocukların dijital ortama katılımı ve bilgiye erişimine etkisi dikkatle değerlendirilmelidir.
2.2. Yaş doğrulama sistemi ve mevcut hesaplar
Yönetmeliğin 6. maddesine göre sosyal ağ sağlayıcıları, hesap oluşturulurken kullanıcının yaş durumunu yaş doğrulama belirteci ile doğrulamak zorundadır. Belirteç, kullanıcının talebi üzerine e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulur ve ilgili sosyal ağ sağlayıcısına kullanıcı tarafından yüklenir.
Yönetmeliğin 7. maddesine göre belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 15 yaşını doldurmuş ise 18 yaşını doldurup doldurmadığı bilgisini içerir. Kullanıcının adı veya sosyal ağ profilinde kullandığı kullanıcı adı gibi bilgilerin belirteçte yer almaması öngörülmüştür. Sosyal ağ sağlayıcısı da belirteci yalnızca yaş doğrulama amacıyla kullanabilir.
Geçiş Hükümleri ve Uygulama Takvimi
Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi uyarınca, Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteci kullanılmadan oluşturulmuş mevcut hesapların, sosyal ağ sağlayıcıları tarafından 31 Mart 2027 tarihine kadar en az bir kez doğrulanması zorunludur.
15 yaşını doldurmadığı tespit edilen kullanıcıların mevcut hesapları bilgilendirme yapılarak kapatılacak; 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olacaktır.
Yaş doğrulama sisteminin yalnızca çocukları ilgilendirdiği düşünülmemelidir. Yönetmelik, yeni hesapların oluşturulması aşamasında kullanıcıların yaşlarının doğrulanmasını öngörmektedir. Bu nedenle yetişkin kullanıcıların da sistemin işleyişi ve kişisel verilerinin korunması bakımından düzenlemeden etkilenmesi söz konusudur.
2.3. Sosyal ağ sağlayıcılarına getirilen yükümlülükler ve yaptırımlar
Sosyal ağ sağlayıcılarına yaş doğrulama, çocuklara özel hizmet sunma ve ebeveyn kontrol araçları sağlama gibi yükümlülükler getirilmiştir. Kullanıcıların yaş doğrulama sonuçlarına ve hesaplarının kapatılması gibi işlemlere itiraz edebilmeleri için bir başvuru mekanizması kurulmasını zorunlu kılınmıştır.
Yönetmeliğin 11. maddesine göre, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde 5651 sayılı Kanun’un ek 4. maddesi kapsamında yaptırımlar uygulanabilecektir. Yaptırım öncesinde sosyal ağ sağlayıcısına aykırılığı gidermesi için süre verilecek; yaptırım belirlenirken ihlalin ağırlığı ve süresi ile etkilenen çocuk sayısı dikkate alınacaktır.
3. Temel haklar ve kişisel veriler açısından değerlendirme
3.1. Çocukların korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki denge
Çocukların çevrimiçi ortamda korunması önemli bir amaç olmakla birlikte, bu amaç doğrultusunda getirilen kuralların ifade özgürlüğü, özel hayatın gizliliği ve bilgiye erişim üzerindeki etkileri de değerlendirilmelidir. Özellikle sosyal medya, çocukların yalnızca içerik tükettiği değil, aynı zamanda görüşlerini ifade ettiği ve diğer kişilerle iletişim kurduğu bir alandır.
Anayasa’nın 13. maddesi temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında kanunilik ve ölçülülük ilkelerini düzenlemektedir. Bu nedenle yaş doğrulama sisteminin kapsamı, gerekli olup olmadığı ve temel haklara etkileri bakımından ölçülü bir uygulama sağlayıp sağlamadığı önem taşımaktadır.
UNICEF de yaş sınırlamalarının tek başına çocukları çevrimiçi risklerden korumaya yetmeyeceğini; güvenli platform tasarımı, etkili içerik denetimi ve dijital okuryazarlık gibi önlemlerin de gerekli olduğunu belirtmektedir.
3.2. Yaş doğrulama sistemi ve anonimlik
İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), zorunlu yaş doğrulama sisteminin sosyal medyada anonimlik ve mahremiyet bakımından riskler doğurabileceğini ileri sürmektedir. Derneğe göre e-Devlet üzerinden doğrulama yapılması, kullanıcıların gerçek kimlikleri ile sosyal medya hesapları arasında bağlantı kurulabilmesi konusunda endişelere yol açabilir.
Kullanıcıların kimliklerinin tespit edilebileceği endişesiyle eleştirel paylaşımlarda bulunmaktan veya başkalarının paylaşımlarını beğenmekten ve yeniden paylaşmaktan kaçınması da olası etkiler arasında değerlendirilebilir.
Bununla birlikte, Yönetmelik yaş doğrulama belirtecinin kullanıcı adı veya kişiyi belirlenebilir kılan başka bilgiler içermemesini öngörmektedir. Bu nedenle anonimlik hakkının tamamen ortadan kalktığı sonucuna varılamaz. Belirtecin teknik işleyişi, doğrulama sürecinde hangi kayıtların tutulduğu ve bu kayıtlara kimlerin erişebildiği de değerlendirilmelidir.
3.3. Ulusal ve uluslararası hukuk bakımından değerlendirme
Anayasa’nın 13. maddesi temel hakların sınırlandırılmasında kanunilik ve ölçülülük ilkelerini; 20. maddesi özel hayatın gizliliğini ve kişisel verilerin korunmasını; 26. maddesi ise ifade özgürlüğünü düzenlemektedir. Bu hükümler, yaş doğrulama sisteminin kapsamı ve kullanıcılar üzerindeki etkileri bakımından önem taşımaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi özel hayata saygı hakkını, 10. maddesi ifade özgürlüğünü güvence altına almaktadır. BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12., 13., 16. ve 17. maddeleri de çocukların görüşlerini ifade etmesi, özel hayatlarının korunması ve bilgiye erişimi bakımından dikkate alınmalıdır.
Bu çerçevede düzenlemenin çocukların korunması amacı ile temel haklara yönelik olası müdahaleler arasında ölçülü bir denge kurup kurmadığı değerlendirilmelidir.
4. Uygulamada karşılaşılabilecek sorunlar
4.1. Yanlış yaş tespiti ve hesapların kapatılması
Yaş doğrulamasının hatalı sonuç vermesi veya kullanıcının yaşının yanlış belirlenmesi durumunda hesapların kapatılması ya da hizmete erişimin engellenmesi gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Yaş doğrulama sonucuna ve hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına karşı ücretsiz, erişilebilir ve Türkçe bir başvuru ve itiraz mekanizmasının kurulmasını zorunlu kılınmıştır. İtiraz sonucuna karşı Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunulması ve yargı yoluna başvurulması da mümkündür.
4.2. Kişisel verilerin işlenmesi ve veri güvenliği
Yaş doğrulama sürecinde hangi verilerin işlendiği, bu verilerin hangi amaçlarla kullanıldığı ve ne kadar süreyle saklandığı önemli konulardır. Yönetmelik, yaş doğrulama belirtecinin yalnızca yaş grubuna ilişkin bilgi içermesini ve sosyal ağ sağlayıcısı tarafından başka amaçlarla kullanılmamasını öngörmektedir.
4.3. Çoklu ve kurumsal hesaplar bakımından olası sorunlar
Yönetmelik, yaş doğrulamasını hesap oluşturma aşamasında zorunlu kılmakla birlikte, kişi başına yalnızca bir sosyal medya hesabı açılabileceğine ilişkin açık bir sınır getirmemektedir. Yaş doğrulaması yapılması da tek başına hesabın gerçek isimle açılması zorunluluğu anlamına gelmemektedir. Bu nedenle düzenlemeden hareketle tüm takma adlı veya anonim hesapların yasaklandığı söylenemez.
Kurumsal hesaplar bakımından ise Yönetmelik’te açık bir istisna veya özel bir doğrulama usulü öngörülmemiştir.
5. Sonuç: Çocukların korunması ile dijital hakların birlikte gözetilmesi gereği
Sosyal medya kullanımına ilişkin yaş sınırlaması, çocukları çevrimiçi ortamda karşılaşabilecekleri risklerden korumayı amaçlamaktadır. Ancak düzenlemenin etkileri yalnızca 15 yaş altındaki çocuklarla sınırlı değildir. Yaş doğrulama sisteminin uygulanması, yetişkin kullanıcıların kişisel verilerinin korunması, anonimlik ve ifade özgürlüğü bakımından da önem taşımaktadır.
Bu nedenle düzenlemenin başarısı, yalnızca yaş sınırının uygulanmasına değil, doğrulama sisteminin güvenilir ve şeffaf olmasına, itiraz yollarının etkili işlemesine ve kişisel verilerin korunmasına da bağlıdır. Çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlarken dijital hakların da gözetilmesi, dengeli bir uygulama için gereklidir.

