Kaza riskleri nedeniyle sürücülerin alkol kontrolünün özel bir önemi vardır. Bu nedenle alkollü halde araç kullanılması sürücü belgesine el konulma sebeplerindendir. Sürücü, alkolmetre ile yapılan test sonucunda alkollü çıkarsa; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 48/5 maddesi gereğince para cezası ile cezalandırılır, aracı trafikten men edilir ve sürücü belgesi 6 ay süreyle geri alınır.
Ülkemizde ticari araç sürücüleri ve kamu hizmetinde çalışan sürücülerin alkollü olarak trafiğe çıkmaları tümüyle yasaklanmış, diğer sürücüler içinse yasal sınır olarak 0.50 (50) promil belirlenmiştir. Bu bağlamda alkolmetre ile yapılan test sonucunda 0.50 (50) promil ve üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücülerin sürücü belgelerine 6 ay süreyle el konulmakta ve aynı zamanda araçları trafikten men edilmektedir.
Karayolları Trafik Kanunu alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı düzenlemektedir. Hükme göre yapılan tespit sonucunda, 1.00 (100) promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu madde 179 uygulanır:
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma
Madde 179- (1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güven içinde akışını sağlamak için konulmuş her türlü işareti değiştirerek, kullanılamaz hale getirerek, konuldukları yerden kaldırarak, yanlış işaretler vererek, geçiş, varış, kalkış veya iniş yolları üzerine bir şey koyarak ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye neden olan kişiye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Türk Ceza Kanunu madde 179 trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu düzenlemektedir. Buna göre, alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu bakımından trafik kazasına sebebiyet verilmiş olması gerekmez. Kişi 1.00 (100) promil üzerinde alkollü olarak araç kullanıyorsa ve denetim sonucu bu durum ortaya çıkmışsa trafik güvenliğini tehlikeye sokmuş kabul edilir ve TCK 179 hükmüne göre de cezalandırılır.
Alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi halinde hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından ise 0.20 promilin üzerinde alkol tespit edildiğinde, ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Bunun dışında yine de belirli seviyede alkol almış olarak araç kullanan kişiler Karayolları Trafik Kanunu gereğince idari para cezası ile cezalandırılır ve sürücü belgelerine el konulur.
2020 Yılı Alkollü Olarak Araç Kullanma Cezaları
Yapılan tespit sonucunda, 0.50 (50) promilin üzerinde alkollü olarak hususi araçlarının kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır.
Hususi otomobil dışındaki ticari araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır.
Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişinin, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde 2 veya 3 ile daha fazlasında yakalanması halinde farklı ceza miktarları uygulanır. Ayrıca ilgili madde hükmü bu kişiler için birtakım yükümlülükler de öngörmektedir.
|
Ceza Miktarı |
Peşin Ödenirse
%25 İndirim |
Ehliyete El Konulma Süresi |
|
| 1 Defa Yakalanırsa | 1228 TL | 921 TL | 6 Ay |
| 2 Defa Yakalanırsa | 1539 TL | 1154,25 TL | 2 Yıl |
| 3 ve 3’ten fazlasında | 2473 TL | 1854,75 TL | 5 Yıl |
Tablo: 2020 yılı alkollü olarak araç kullanma cezaları
İdari para cezası kararının tebliğ edilmesi üzerine 15 gün içerisinde ödenmesi halinde indirim söz konusu olacaktır.
Alkollü olarak araç kullanması nedeniyle belgeleri 2 yıl süreyle geri alınan sürücüler sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine katılmak ve bunu tamamlamak zorundadırlar.
Ehliyetleri 5 yıl geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar.
Yukarıda belirtilen şartların sağlanması ve Karayolları Trafik Kanunu gereğince belirlenmiş olan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olma halinde ehliyetlerin el konulma süresi sonunda iade edilebilmesi mümkün olacaktır.Ehliyetlerine el koyulan sürücüler, trafik idari para cezalarının tahsil edildiğini gösteren “trafik cezası borcu yoktur” belgesi ile el koyan trafik birimine veya en yakın trafik denetleme şube müdürlüğüne, alıkoyma süresinin bitiminde dilekçe ile başvurarak sürücü belgelerini geri alabilirler.
Alkollü araç kullanma neticesinde para cezası, e-devlet üzerinden veya vergi dairesine, PTT şubelerine ve bazı bankalara ödenebilir.
Alkol Ölçüm Cihazına Üflememe Nedeniyle Ehliyete El Konulması
Alkol ölçümü “alkolmetre” olarak ifade edilen cihaza sürücü tarafından üflenerek yapılmaktadır. İlgili kişinin bu ölçümün yapılmasına izin vermemesi halinde, kişi en yakın Adli Tıp Kurumu’na veya adli tabipliğe ya da Sağlık Bakanlığı’na bağlı bir sağlık kuruluşuna götürülür. Burada alınan kan örneğinden tespit edilene alkol seviyesine göre sürücü hakkında gerekli işlem yapılır.
Sürücülerin, kolluk kuvvetlerince trafikte yapılan denetimlere ve direktiflerine uyma yükümlülüğü vardır.Tespit yapılmasını engelleyici davranışlarda bulunan sürücüler hakkında 3.516 TL idari para cezasının yanında 2 yıl süreyle sürücü belgesine el konulmaktadır.
Ehliyete El Konulmasına İtiraz Halinde Görevli – Yetkili Mahkeme ve Süre
Sürücü belgesine el konulmasına ilişkin itirazlar görevli olan sulh ceza hakimliğine yapılmalıdır. Sulh ceza hakimliği için hak düşürücü süreye dikkat edilmelidir. İdari para cezası kararı kişiye tebliğ edildikten sonra 15 gün içinde itiraz gerçekleştirilmelidir. Aksi halde idari para cezası kesinleşecektir.
Yetkili mahkeme bakımından olay yerine göre belirleme yapılmalıdır.
Sürücü belgesini geri alma şartları oluştuğunda, geri almak için vergi dairesinden alacağı borcu olmadığına dair yazı ile Emniyet Müdürlüğüne başvurulmalıdır.
Bazı durumlarda alkol ölçümü yapan alkolmetre cihazında kalibrasyon hatası gibi birtakım problemler yaşanabilmekte ve alkollü olmadığı halde sürücüler alkol testi sonucu alkollü tespit edilebilmektedir. Eğer alkol ölçümü yapılan cihazın hatalı ölçüm yaptığını düşünülürse, sürücü kolluk tarafından imzalanması istenen tutanağı imzalamaktan imtina ederek bu konuda tutanağın altında bir şerh koymalıdır. Bunun ardından sürücü derhal resmi bir sağlık kuruluşuna gitmeli ve kanındaki alkol seviyesini ölçtürüp buna dair bir belge almalıdır.
Sürücü Belgesinin Geri Alınması Konusunda Görevli Mahkemeye İlişkin Emsal Karar
Uyuşmazlık Mahkemesi 2019/908 E. 2020/2 K. 27.01.2020 K.T.
“İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20.maddesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.”